Türk Sağlık Sistemi Göç Ediyor

Türk Sağlık Sistemi Göç Ediyor
Yazar Gündem Ortadoğu
Yayınlanma Tarihi: 12.04.2022 11:02 | Son Güncellenme: 13.04.2022 13:10

Uzun mesai saatleri, bitmeyen nöbetler, hastanede yaşam, mobbing, hasta ve hasta yakınlarının şiddeti, düşük ücretler, saygı görmemek, tatil süresinin azlığı ve daha pek çok şey… Türkiye, sağlık sektörünün her kademesinden çalışanını hızla kaybediyor. Yurt dışında yaşamak ve çalışmak isteyen sağlık çalışanlarının başvuru sayıları her geçen gün artıyor. Yapılan son araştırmaya göre yurt dışında çalışmak için başvuran hekimlerin sayısı yalnızca bir senede iki katına çıkmış durumda. 2012 senesinde yurt dışına giden hekimlerin sayısı 59 iken bu sayı 2013’te 90’a; 2014’te 118’e; 2015’te 150’ye; 2016’da 245’e; 2017’de 482’ye yükseldi. 2012-2017 seneleri arasında 5 katlık artış yaşandı. 2017-2022 arasındaki verilere bakıldığında ise “dramatik” bir artış yaşandığı görülüyor.

Hekimler göçü” başladı

2017’den günümüze kadar geldiğimizde 2018’de yurt dışında çalışmaya başlayan hekim sayısının 802’ye; 2019 senesinde 1047’ye çıktığını ancak 2020 senesinde bu sayının 931’e indiğini görüyoruz. Bu düşüşün pandemiye denk gelmesi ise oldukça düşündürücü. Ancak 2021 senesinde yurt dışını tercih eden hekimlerin sayısı 1405’e yükseliyor. Sayının aniden bu denli artmasının sebepleri arasında ise pandemi sürecinde fiziksel, maddi ve manevi olarak yıpranmanın yaşanması geliyor. Öte yandan bu sayının katlanarak arttığı söylenebilir. Yalnızca Ocak 2022 döneminde yurt dışına çıkış için başvuruda bulunan hekim sayısı 197 oldu. Şubat 2022 döneminde başvuran hekim sayısı ise 157 oldu.

Giderlerse gitsinler”

Hekimlerin yurt dışını tercih etmesinin ve 2022 senesinde sayıların katlanarak artmasının ardındaki sebeplerden biri de Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın hekimlere yönelik sözleri oldu. Bir programda konuşan Erdoğan, Türk hekimleri için, “Varsın giderlerse gitsinler! Bizler de üniversiteleri yeni bitiren doktorlarımızı istihdam eder; bunlarla yola devam ederiz.” ifadelerini kullanmıştı. “Beni Türk hekimlerine emanet ediniz.” sözü ile Anadolu’nun bağrında yetişen hekimlere itibar eden Mustafa Kemal Atatürk, o dönemde sıkça anılmıştı.

NYT de “Türkiye” dedi

Türk Tabipler Birliği (TTB) verilerine göre hekimler ülkeden hızla göç ediyor. Ancak bu konuyu ele alan yalnızca Türkiye değil. ABD’nin en ünlü gazetelerinden New York Times de bu konuyu yazdı. Hekimler göçü konusunda son 10 senenin en dikkat çeken isminin Türkiye olduğunu kaydeden NYT, Türkiye’nin, dünya tıp tarihinin en büyük beyin göçünü yaşadığını da kaydetti. Konunun uzmanları ise şimdiye kadar dünyada hiçbir ülkede bu denli geniş çaplı beyin göçünün yaşanmadığını ifade ediyor.

Dünya bizi konuşuyor”

Sağlık Danışmanı Prof. Dr. Melih Bulut ise göçün sebeplerini şu şekilde açıkladı: “Dünyanın hemen her ülkesinde hekimler başka ülkelere göç ederler. Bunda olağan olmayan bir şey yoktur. Ancak dünya şu anda bizi konuşuyor. Çünkü bu denli büyük bir kaçış hiçbir ülkede görülmedi. Dünyada sağlık profesyonelliği konusunda tanımlanmış olan 40 meslek var. Ülkemiz ise bunların tümünde dünya ortalamasının üzerinde yeteneklere sahip. Üniversitelerimizdeki eğitimler çok iyi. Bu sebeple de dünyadan hemen her branştan hasta Türkiye’ye tedavi olmaya geliyor. Ülkemize yabancı öğrenci akını da çok fazla. Ancak eğitimlerini Türkiye’de alan gençler, burada çalışmıyorlar. Batı dünyası ise iyi yetiştirilmiş personelleri el üstünde tutuyor.”

Sık sık eyleme gittiler

Çareyi yurt dışına çıkmak yerine eyleme gitmekte arayan hekimler de vardı. 2022 senesinde hekimler, daha önce görülmemiş sıklıkta iş bırakmaya gitti. Ancak hem mesai ve ekonomi şartlarında hem de hekime karşı mobbing ve şiddette hiçbir şekilde iyileştirme yaşanmadı. Yaşanmayan her şey de hekimlerin göçüne sebep oldu. Konunun muhataplarından olan Prof. Dr. Bulut, 3 ana sebep sayarak göçü özetledi: “İlk neden, iyi hekimlik yapmak için koşulların hiçbir şekilde yeterli olmaması. Özellikle halk sağlığında şartların olumsuz kalması. İkinci sebep ise özlük haklarındaki eksiklik oldu. Bir performans sistemi getirildi ve bu da çalışma şartlarını tamamen değiştirdi. Üçüncü sebep de vatandaşların, hekimlerine sahip çıkmaması. Herkes sorunu kişisel algılıyor ancak insanların sinirlendikleri şeylerin tümü, sağlık sisteminin bir parçası. Sağlık Bakanlığı da bu konuyu hiçbir şekilde üzerine alınmıyor ve o da hekimine sahip çıkmıyor.”

Hekimlerin rotası

Dünya Gazetesi’nden aktarılan bir habere göre özellikle pandemi döneminde küresel anlamda nitelikli hekimlere ve diğer sağlık çalışanlarına her ülkeden talep oluştu. Bu sebeple ülkeler, sağlık personeli ithal etmek için şartlarını esnettiler. Bu eğilim, pandeminin sonuna gelinmesine rağmen hala devam ediyor. Esnek şartlar ise Türk hekimleri için büyük fırsatlar doğuruyor. Hekimlerin en gözde ülkesi şu anda Almanya. Türkiye’de görülen 6 aylık Almanca kursunun ardından rahatlıkla çalışma lisansı alınabiliyor. Prof. Dr. Bulut, göç serüvenine şu cümlelerle değiniyor: “6 ayda Almanca öğrenerek yurt dışına çıkan gençlerimiz zaten Türkiye’nin en parlak, en zeki beyinleri. Hepsinin İngilizce bilgisi çok iyi olduğu için Almancayı da kolaylıkla öğreniyorlar. İngiltere ve ABD de zorlu bir sınava tabi tutup sonrasında çalışma lisansı veriyor ancak tabi bizim gençlerimiz o sınavı da kolaylıkla geçiyor. Bu ülkeler de bizim yüksek kapasiteli hekimlerimizi el üstünde tutuyorlar.

Gözde ülke Almanya

Independent Türkçe’den aktarılan bilgiye göre Türk hekimleri en çok Almanya’yı tercih ediyor. Almanya, 1960’lı senelerde büyük miktarlarda Türk işçi kabul etmişti. Şimdi ise Türk hekimlerini kabul ediyor. Özellikle son 10 senede yurt dışında çalışmaya başlayan hekimlerin yarısı, Almanya’da bulunuyor. Bu durumun bazı nedenleri var. Öncelikle “dünyanın en zor sınavlarından biri” olan TUS (Tıpta Uzmanlık Sınavı) Almanya’da yok. Ülkede hekim olabilmek için ortalama düzeyde Almanca bilmek yetiyor. Bu notu alan kişilerin ise uzmanlığına başlaması ya da bölüm değiştirebilmesi için bölüm şefiyle anlaşmaları yeterli. Almanya’daki nöbet ve çalışma koşullarının iyi düzeyde olması ve maaşların da “geçinmeye yeten” seviyede olması göçün diğer sebepleri arasında. Ayrıca mesai saatinin üzerine çıkıldığında bu saatler ek ücret ya da ek tatil olarak hekime veriliyor. Öte yandan ülkede, senede 30 günlük tatil hakkı ve 5 günlük de eğitim (seminer, toplantı, konferans vs.) hakkı bulunuyor.

Hemşireler de “göçebilir”

Almanya’da çalışan Doktor Azad Gergin, Türk hemşirelerin Almanya’daki şartlardan yeni yeni haberdar olduğunu ve bu sebeple yakın zamanda “Hemşireler göçü” yaşanabileceğini ifade ediyor. Hemşirelerin, ebelerin ve teknikerlerin kendisine ulaşarak bilgi almak istediğini kaydeden Gergin, mesleğe yeni adım atanların 3 bin ila 3500 euro arasında maaş aldıklarını duyuruyor.